تضاد کمیت یا سطوح رنگ‌ها

این تضاد در ارتباط با سطوح رنگ‌های مختلف با هم و نسبت‌های آن‌ها با یکدیگر است و شامل فرمول‌هائی است که برای زیادی و کمی یا کوچکی و بزرگی سطوح رنگین به کار می‌رود. قدرت رنگی هر رنگ هم بستگی به کمیت یا وسعت سطح رنگ و میزان درخشندگی آن دارد. گوته شاعر و فیلسوف آلمانی عددهای ساده‌ای برای نسبت‌های رنگی عرضه نموده است که بهترین راهنما برای شناسایی خاصیت نسبت‌های رنگی است، البته باید توجه داشت که این نسبت‌ها تقریبی هستند و بیشتر چشم است که با حساسیتش نسبت به رنگ‌ها، آن‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. گوته ارزش‌های رنگی نور را به ترتیب زیر ارائه داده است:

زرد 9- نارنجی 8- قرمز 6- بنفش 3- آبی 4- سبز 6 برای تبدیل این ارزش‌ها به سطوح هماهنگ باید ارزش نوری آن‌ها را در نظر گرفت. مثلاً زرد دارای سه برابر شدت نوری نسبت به رنگ مکملش یعنی بنفش می‌باشد بنابراین یک سوم سطح رنگ بنفش باید جای خودنمایی داشته باشد. سطوح هماهنگ برای کاربرد رنگ‌های اولیه و ثانویه به قرار زیر است:

سبز 6- آبی 8- بنفش 9- قرمز 6- نارنجی 4- زرد 2

یا اینکه به صورت زیر می‌توان نوشت:

9 : 3 = بنفش : زرد     6 : 3 = قرمز : زرد     4 : 3 = نارنجی : زرد     8 : 3 = آبی : زرد                    8 : 6 : 3 = آبی : قرمز : زرد       8 : 9 : 4 = آبی : بنفش : نارنجی.

سایر رنگ‌ها نیز با همین نسبت و تناسب با یکدیگر مقایسه و ترکیب می‌شوند. تضاد کمیت باعث دگرگونی در سایر کنتراست‌‌ها می‌شود و کاربرد دو تضاد رنگی موجب شدت بخشیدن یکی بر دیگری است و می‌تواند اثرات رنگی فوق العاده زنده و نادری بوجود آورد مثلا در یک کمپوزیسیون رنگی که تضاد تاریک و روشن مطرح است اگر سطح کوچک روشنی در میان سطح وسیع تیره یا تاریک قرار گرفته باشد، قدرت خودنمایی سطح کوچک رنگی شدیدتر می‌شود و سطح دیگر پهن تر و عمیق تر می‌گردد. بنابراین ملاحظه می‌گردد که تضاد نسبت و انتخاب سطوح متفاوت رنگی به همان اندازه پر اهمیت است که انتخاب خود رنگ‌ها و به همین منظور باید همیشه در کمپوزیسیون‌های رنگی اندازه و حدود رنگ‌ها با دقت زیاد رعایت شود البته رنگ‌ها و نسبت هایشان در رابطه با درخشندگی و میزان درجه اشباع آن‌هاست و تضادهای رنگی هم نقش مهمی در آن دارند مثلاً سطح زرد رنگ در زمینه تیره باید کوچک و در زمینه کم رنگ و روشن سطح بزرگی داشته باشد تا به اندازه کافی بدرخشد.  رنگ‌های خالص اولیه و ثانویه با توجه به نسبت‌های هارمونیک و رعایت اندازه‌های فوق در دایره تنظیم گردیده است و الگوی خوبی برای نشان دادن رابطه رنگ‌های طیف با توجه به تضاد سطوح است. 

/ 1 نظر / 274 بازدید
فارغ التحصیل ارشد دانشگاه تهران

بهره بردیم . . . تشکر از شما . . .